15. juli 2003

Info-bilten ERP KIM 15-07-03

POCETAK OBNOVE MANASTIRA BANJSKE
Bez Srba Kosovo nece biti nase....

Pogled iz vazduha na crkvu manastira Banjske i rusevine drevnih
srednjovekovnih konaka. Jos ove godine pored crkve bice rekonstruisan
konak u koji ce se useliti mlado monasko bratstvo

ERPKIM Info-sluzba
Banjska, 15. juli 2003. god.

Polaganjem kamena temeljca za novi konak manastira Banjska (14. vek) juce je zvanicno pocela obnova ove zaduzbine kralja Milutina koja se nalazi nedaleko od Zvecana. Temelje novog manastirskog konaka u koje bi monasko bratstvo trebalo da se useli do kraja godine osvestao je episkop rasko-prizrenski Artemije (Radosavljevic) sa svestenstvom i monastvom Eparhije rasko-prizrenske.

U vreme kad nas narod prezivljava teske trenutke svoje istorije, kad nam na Kosovu i Metohiji guse svetinje, u poslednje cetiri godine poruseno je 120 crkava i manastira, Bog je hteo da istovremeno vaskrsavaju one nase svetinje koje su zamrle pre vise stotina godina. Ovo je znak, dokaz i ohrabrenje da ce i ove svetinje koje se danas unistavaju docekati dan svoje obnove - rekao je vladika Artemije posle osvecenja temelja u Banjskoj.

Vladika Artemije je naglasio je da za ozivljavanje Banjske ali i svih drugih manastira potrebno da "srpski narod ostane istrajan na svetim kosovsko-metohijskim prostorima".

"Dok nas ima na Kosovu ono ce biti nase. Ako bi, ne daj boze, nestalo sa ovih prostora Kosovo ne bi bilo srpsko, makar bilo u granicama neke velike Srbije. Ne treba nam Kosovo bez Srba na njemu. Zato moramo izdrzati, istrajati u nadi i spasenju i ostati na ovim nasim prostorima na koje sto pre treba da se vrate oni koji su bili prinudjeni da odu sa Kosova i Metohije, da bi Bog bogoslovio ceo nas narod" - naglasio je vladika Artemije.

Osvecenju temelja novog manastirskog konaka u Banjskoj prisustvovali su episkom timocki Justin (Stefanovic), predstavnici Koordinacionog centra SCG i Srbije za Kosovo i Metohiju, koji finansira obnovu ovog srednjovekovnog manastira, Republickog zavoda za zastitu spomenika kulture, ciji su strucnjaci izradili projekat novog konaka, kao i mestani sela Banjska.

J.T.

Crkva Sv. Arhidjakona Stefana bila je nadaleko poznata po svojoj
prelepoj raznobojnoj mermernoj fasadi i drugim umetnickim ukrasima
Danasnji ostaci delimicno obnovljene crkve samo su bleda slika nekadasnjeg sjaja
cuvene Milutinove zaduzbine

CUVENA ZADUZBINA KRALJA MILUTINA

Manastir Banjska nalazi se pored danasnjeg sela Banjska u opstini Zvecan, severno od Kosovske Mitrovice. Banjska je zaduzbina Sv. Kralja Milutina koji je ovu zaduzbinu podigao izmedju 1312 i 1316. godine. Nakon smrti kralja njegove svete mosti su polozene u crkvi manastira Banjske, koja je kao kraljevska grobna crkva bila mnogo bogatije ukrasena od ostalih cetrdesetak Milutinovih zaduzbina.

Manastirska crkva Sv. Arhidjakona Stefana sagradjena je na mestu ranijeg crkvista gde je jos u 13. veku,  za vreme vladavine Milutinovog oca kralja Urosa I postojala banjska episkopija. Za vreme Milutinove vladavine manastir je obnovljen i postao je cetvrti po ugledu manastir Srpske Arhiepiskopije. Dobivsi blagoslov Arhiepiskopa Save III (1309-1316) i njegove majke kraljice Jelene, Milutin je poverio izgradnju ove svetinje svom duhovnom ocu igumanu Danilu (buducem arhiepiskopu), koji je u to vreme dosao iz Hilandara. Kada se sveti kralj Milutin upokojio u svom letnjikovcu u Nerodimlju (kod Urosevca) 1321. godine Arhiepiskop Danilo II  (1324-1337) preneo je njegovo telo u Banjsku gde je i sahranjeno uz kraljevske pocasti. Kraljica Teodora, majka Cara Dusana kasnije je sahranjena u severnoj kapeli crkve. Nakon Kosovske bitke 1389 godine monasi su preneli mosti kralja Milutina u Trepcu, da bi kasnije 1445 godine one bile prenesene u Sofiju, u Bugarsku, gde i danas pocivaju u hramu Sv. Aleksandra Nevskog.

U toku 17. veka Turci su crkvu vec oronulog manastira Banjske pretvorili u dzamiju. Manastir je posebno pretrpeo razaranja 1689. godine kada su turska i austrijska vojska naizmenicno koristile manastir kao tvrdjavu u toku Austrijsko-turskog rata. Krajem 17. veka su Turci raskopali mermerni pod crkve u potrazi za zlatom Arhiepiskopa Danila. Prva ozbiljnija istrazivanja zapocela su odmah nakon oslobodjenja Kosova i Metohije 1912. godine. Vec 1915. godine pronadjena su dva prstena, jedan srebrni i jedna zlatni u grobu kraljice Teodore. Ovi prstenovi se smatraju najlepsim primercima srpskog srednjovekovnog zlatarstva. Godine  1938. godine nakon zavrsetka istrazivanja i iskopavanja temelja okolnih konaka crkva je delimicno obnovljena i stavljena pod privremeni krov.

Crvka manastira Banjske pripada Raskoj crkvenoj skoli. Sagradjena je po ugledu na plan Bogorodicine crkve u Studenici. Osnovu crkve cini jednobrodna gradjeviina sa apsidom. Sa leve i desne strane glavnog broda nalaze se kapele. Sa zapadne strane se nalazi priprata. Fasada je uradjena u kombinaciji trobojnog mermera. Crkva je takodje bila bogato ukrasena kamenom plastikom. Najznacajnija sacuvana skulptura-reljef Bogorodice sa Hristom koja je ukrasavala glavni portal nalazi se danas u obliznjem manastiru Sokolica. Od bogatog freskopisa koji je radjen u periodu izmedju 1317 i 1321 godine sacuvani su samo fragmenti likova svetitelja u lucnim medaljonima ispod glavne kupole.

Prema idejnom planu za rekonstrukciju manastira Banjske u prvoj fazi je predvidjena izgradnja monaskog konaka za smestaj bratstva da bi se u narednim fazama krenulo sa obnovom ostalih manastirskih zgrada i same crkve Sv. Arhidjakona Stefana.

Pocetak duhovne i materijalne obnove manastira Banjske je od velikog znacaja za celo severno Kosovo jer ce ovaj kraj u kome trenutno zivi skoro polovina preostalih kosovo-metohijskih Srba dobiti jos jedan jak duhovni i monaski centar.

Pogled na kompleks manastira Banjske. U srednjem veku ovo je bio jedan od duhovno i
intelektualno najjacih sredista Srpske Pravoslavne Crkve. Obnovom ove drevne lavre
Eparhija rasko-prizrenska dobice novi duhovni i monaski centar na severu Kosova

Vrh stranice

Info-sluzba ERP KIM je zvanicna informativna sluzba Srpske Pravoslavne Eparhije rasko-prizrenske i kosovsko-metohijske i radi s blagoslovom Njegovog Preosvestenstva Episkopa Artemija.
Nasa informativna sluzba donosi vesti sa Kosova i Metohije sa posebnim osvrtom na zivot Srpske Pravoslavne Crkve i srpske zajednice na prostorima pokrajine Kosova i Metohije i Raske oblasti. Info-sluzba ERP KIM izdaje redovne biltene na srpskom i engleskom jeziku. Pregled najnovijih novinskih clanaka vezanih za situaciju na Kosovu i Metohiji moze se naci na nasoj strani: Kosovo Daily News (KDN) News List . Info sluzba ERP KIM takodje saradjuje sa  www.serbian-translation.com

Stavovi u novinskim clancima i tekstovima koji nisu zvanicna saopstenja ili vesti IS ERP KIM pripadaju agencijama od kojih su tekstovi preuzeti i nisu neophodno stavovi Srpske Pravoslavne Eparhije rasko-prizrenske i kosovsko metohijske.

Ukoliko vise ne zelite da primate biltene ERP KIM ili zelite da posaljete neki komentar pisite redakciji Info-sluzbe ERP KIM na: erpkim@kosovo.net

Nase informativne biltene mozete naci i na Web strani Info-sluzbe ERP KIM:
/erpkiminfo.html

Dodatne informacije o radu Eparhije rasko-prizrenske i zivotu kosovsko-metohijskih Srba dostupne su na zvanicnoj prezentaciji Eparhije: http://www.kosovo.net

Copyright 2003, ERP KIM Info-Service