9. mart 2003

Info-bilten ERP KIM 09-03-03

Iz strane stampe:

Vodeci rimski dnevnik Il Messaggero objavljuje eksluzivnu vest sa Kosova i Metohije:
MONASI ZVONE NA UZBUNU: OSKRNAVLJENI GROBOVI ITALIJANA

Il Messagero u svom izdanju od 7. marta 2003. godine donosi pricu o "Groblju stranaca" koje se nalazi neposredno pored peckog pravoslavnog groblja i koje, zajedno sa srpskim grobljem, deli istu sudbinu. Nakon zavrsetka rata 1999. godine i dolaska snaga KFOR-a Albanci su oskrnavili oba groblja, a Groblje stranaca zatrpali sutom i smecem. Italijanska javnost, nakon vise od 60 godina upoznaje se sa sudbinom svojih vojnika alpinaca koje je ratni vihor doneo na prostore Kosova i Metohije. Medju prezivelim vojnicima brigade Taurinense je i Italo Bokardo, Italijan iz Kastel Maura koji je nakon rata ostatak zivota proveo medju Srbima ozenivsi Srpkinju. Italo je pod starost zajedno sa ostalim srpskim prognanicima iz Metohije 1999.g. otisao u izbeglistvo i privremeno utociste nasao u Krusevcu. Italu je danas preko 80 godina i zivi sa nadom da ce se jednog dana opet vratiti u svoje voljene Decane. Italo Bokardo je prilikom svoje poslednje posete manastiru, u decembru 2002. godine na svoj izricit zahtev postao clan Pravoslavne Crkve, potvrdjujuci i na taj nacin svoju bliskost sa narodom s kojim je odlucio da prozivi gotovo ceo svoj zivot.


KOSOVO - MANASTIR DECANI
Monasi zvone na uzbunu:
Oskrnavljeni grobovi Italijana


Sadrzaj

IL MESSAGGERO
7. mart 2003.

http://ilmessaggero.caltanet.it/hermes/20030307/01_NAZIONALE/ESTERI/B.htm

Od naseg dopisnika
Ecia Pazera

(foto: danasnji izgled Groblja stranaca. Sneg pokriva tone suta i smeca kojim su zatrpani grobovi francuskih, italijanskih i ruskih vojnika Belogardejaca, februar 2003.)


Pec - To su spomenici koji pobudjuju tugu, ali i uspomene: groblja ratnika. To je sigurno bilo i groblje stranaca, smesteno izmedju pravoslavnog groblja u Peci i drugog groblja u susednom selu Belo Polje. Nadgrobni spomenici su kao stranice jedne knjige, koji kazuju o jednom isecku mucne istorije Balkana. Pod njima posmrtni ostatci francuskih vojnika umrlih 1914, zatim Rusa Belogardejaca koji su ovde boravili izmedju 1917. i 1925, i konacno italijanskih vojnika iz sastave brigade Taurinenze, njih oko pedeset, ubijenih krajem 1943, i mozda jos neciji ciji se spomen sasvim izgubio.

Danas ovo Groblje stranaca, na kom su sahranjivani cak i pojedini Albanci rimokatolici, prakticno vise ne postoji: 1999. sa krajem rata na Kosovu, pretvoreno je u deponiju i prekriveno smecem i sutom, kao sto se desilo i sa drugim hriscanskim grobljima. Krstovi su iscezli, grobovi su obesveceni i kovcezi pootvarani, nadgrobni spomenici pokradeni i preprodani. Monasi manastira Decani, prelepog srednjevekovnog manastira, koji se nalazi nedaleko od Peci, a koji vec vise od tri godine danonocno cuvaju italijanski vojnici, zazvonili su na uzbunu i prijavili situaciju vlastima civilne administracije UN. Istovremeno, Srpska Pravoslavna Crkva je objavila da zeli da zatrazi hitnu pomoc od ambasada vlada Italije, Francuske i Rusije u Beogradu, kako bi se ovo groblje obnovilo i zastitilo od novih vandalskih nasrtaja Albanaca.

(slika: Italo i Nada Bokardo sa igumanom decanskim ocem Teodosijem, dec. 2002)


"Kosovo je sacinjavalo deo Velike Albanije, po zelji Musolinija, i na njemu su septembra 1943. boravile Brigada Taurinenze i Brigada Garibaldi", kazuje otac Ksenofont, jedan od pravoslavnih decanskih monaha, (Srbin, prim. prev) poreklom iz Hrvatske, koji odlicno govori  italijanski. "Nakon sklapanja primirja, albanski komunisti* iz reda balista, Nacionalni Front, napali su kasarnu u kojoj su ziveli vojnici Italijani koji su se neki pozenili Srpkinjama. To je bio pravi pokolj: 50 ubijenih Italijana, vise od 13 Albanaca. Tela su nekoliko dana lezala u kasarni, nakon toga su pogrebena na Groblju Stranaca".

Po okoncanju rata pojedini preziveli italijanski vojnici su ostali da zive na Kosovu. Poslednji, Italo Bokardo (Italo Boccardo), ostao je do 1999. Nakon sto se 1941. borio u Libiji otisao je za Albaniju i na kraju dospeo do Kosova 1943. godine. Italo je u vojsci bio vozac kamiona. Kasnije, u  svom civilnom zivotu, postao je prvi vozac autobusa na Kosovu, i radio je instruktor voznje poucavajuci svoje kolege. Ziveo je u Decanima, gde je nasao lepu, mladu suprugu, naucio srpsko-hrvatski i gotovo je zaboravio da je Italijan. Ali 1999 situacija za Srbe na Kosovu postala je nepodnosljiva, a njegova supruga Nada je bila bas Srbkinja. Bez obzira sto mu je tada bilo vec skoro osamdeset godina i vec je bio gotovo paralizovan, Italo je morao da napusti svoju kucu u Decanima i da se preseli u Krusevac, u centralnoj Srbiji, kod Nadine rodbine.

Proslog decembra, verujuci da se situacija smirila i misleci da bi suzivot Srba i Albanaca mozda mogao da ima neku realnu perspektivu, Italo se vratio sa Nadom u Decane. Ali njihov stan su vec bili zauzeli izbegli Albanci povratnici, kojima je UNMIK produzio pravo na boravak u stanu do narednog maja. Taj rok je ipak samo teoretsk jer Italo odlicno zna da Albanci nece nikada otici iz njegove kuce. A kako se i vratiti i ziveti medju njima, kad ga smatraju za Srbina, dakle bilo bi to isuvise rizicno. Dovoljno je pogledati na Groblje Stranaca, i sve ce biti jasno.

prevod sa italijanskog J.S.


*Balisti su u stvari bili pripadnici albanske profasisticke organizacije Balli Kombetar koji su se nakon kapitulacije Italije, u besu okrenuli protiv svojih dojucerasnjih saveznika. Prema svedocenju starih Srba Pecanaca ERP KIM info-sluzba pokusala je da rekonstruise zbivanja 1943. godine:
Italijanska kasarna se nalazila na mestu danasnje Vise komercijalne skole u Peci. Posle kapitulacije Italije, 1943. godine, 5000 Albanaca napalo je ovu kasarnu, s namerom da skinu italijansku zastavu i da istaknu albansku, zatim da razoruzaju italijanske vojnike, prigrabe njihovo oruzje i da osvoje kasarnu, pre dolaska nemacke vojske i povlacenja italijanske. Italijanski vojnici su otvorili vatru i ubili 13 Albanaca. Pripadnici albanske nacionalne organizacije (Balli Kombëtar, Nacionalni front osnovan 1942.), poznati u srpskom narodu kao balisti, iz sastava diviziona Dzafer Deve, ubila je iz osvete, u Drvnom kombinatu u Peci, izmedju 20 i 25 italijanskih vojnika. Zatim su balisti pobili italijanske vojnike na drugim lokacijama u Peci, ponajpre one koji su bili ozenjeni Srpkinjama. U tom pokolju pobijeno je i oko 150 Srba, mladica iz Peci, cija su tela bila razbacana od Pecke Patrijarsije do danasnjeg Kombinata koze i obuce. Sa leseva italijanskih vojnika Albanci su poskidali odecu i ostavili ih da leze nesahranjeni. Bezimene leseve, koji su u medjuvremenu poceli da trunu, preuzele su Srpkinje starice i sahranile ih na svom gradskom groblju. Da bi sakrili svoje zlodelo, balisti su odmah po pogrebu vojnika porusili oznake na njihovim grobovima.
Mnogi od prezivelih italijanskih vojnika brigade Taurinense prikljucili su se anti-fasistickoj brigadi Garibaldi i nastavili borbu sa saveznicima do kraja rata.
Zanimljivo je da je alpinska brigada Taurinense takodje ucestvovala u misiji KFOR-a i to upravo u regionu Peci i Decana gde su bili rasporedjeni i  njihovi predhodnici iz Drugog svetskog rata.


Sadrzaj

ORIGINALNI TEKST IZ IL MESSAGGERA NA ITALIJANSKOM JEZIKU:

KOSOVO, MONASTERO DI DECANI
http://ilmessaggero.caltanet.it/hermes/20030307/01_NAZIONALE/ESTERI/B.htm


Allarme dei monaci:
violate tombe italiane


dal nostro inviato
EZIO PASERO
 

(slika: grb brigade italijanskih alpinaca - Taurinenze)


PEC - Sono monumenti alla pietà ma anche alla memoria, i cimiteri di guerra. Lo era certamente il Cimitero degli Stranieri, tra il camposanto ortodosso di Pec e quello del contiguo villaggio di Belo Polje. Lapidi come pagine di un libro, che raccontavano un pezzo della tormentata storia dei Balcani. Sotto le lapidi, i resti dei soldati francesi morti nel 1914, di quelli russi della Guardia Bianca, che era venuta qui tra il 1917 e il '25, e di quelli italiani della Taurinense: una cinquantina, uccisi alla fine del 1943 e dei quali forse si era addirittura perduto il ricordo.

Adesso, il Cimitero degli Stranieri, dove venivano sepolti anche i pochi albanesi cattolici, praticamente non esiste più: nel '99, con la fine della guerra in Kosovo, è stato trasformato in una discarica e ricoperto di immondizie e macerie, come è successo anche con altri cimiteri cristiani. Le croci sono sparite, le tombe sono state profanate e le bare aperte, le lapidi rubate e rivendute. I monaci di Decani, il bellissimo monastero medievale che si trova a pochi chilometri da Pec e che da oltre tre anni è sorvegliato a vista giorno e notte dai soldati italiani, hanno lanciato l'allarme e denunciato la situazione alle autorità dell'amministrazione civile dell'Onu, mentre la Chiesa ortodossa serba ha annunciato di voler richiedere assistenza urgente delle ambasciate italiana, francese e russa di Belgrado, perché il cimitero venga ripristinato e protetto da nuove incursioni vandaliche albanesi.

"Il Kosovo faceva parte della Grande Albania voluta da Mussolini, e la brigata Taurinense e la Garibaldi erano qui, nel settembre del 1943", racconta padre Senofonte, uno dei monaci ortodossi di Decani, di origine croata e che parla un ottimo italiano. "Dopo il vostro armistizio, gli albanesi comunisti del Balli Kombetar, il Fronte nazionale, avevano attaccato la caserma dove vivevano i soldati italiani che avevano sposato donne serbe. Un eccidio: 50 italiani uccisi, oltre a 13 albanesi. I corpi erano rimasti per qualche giorno nella caserma, poi erano stati sepolti nel Cimitero degli Stranieri".

Alla fine della guerra, alcuni soldati italiani sopravvissuti si erano comunque stabiliti lì. L'ultimo, Italo Boccardo, c'era rimasto fino al 1999. Dopo aver combattuto in Libia nel '41, era andato in Albania ed era poi finito in Kosovo nel '43. Italo guidava i camion, sotto le armi. Così, nella vita civile, era diventato il primo autista di autobus di linea del Kosovo e aveva fatto l'istruttore di guida per i suoi colleghi. Si era stabilito a Decani, aveva trovato una bella moglie più giovane, aveva imparato il serbo-croato e ha finito con il dimenticarsi quasi l'italiano. Ma nel '99 l'aria si è fatta irrespirabile per i serbi, in Kosovo, e sua moglie Nada è serba, appunto. Nonostante fosse ormai quasi ottantenne e praticamente paralitico, Italo ha dovuto abbandonare la sua casa di Decani e si è trasferito a Kruseva, nella Serbia centrale, presso i parenti di lei.

Nel dicembre scorso, convinto che la situazione si fosse calmata, e illudendosi forse che la convivenza tra albanesi e serbi potesse avere qualche prospettiva realistica, Italo era tornato con Nada a Decani. Ma il suo appartamento era ancora occupato da rifugiati albanesi rientrati, ai quali l'Unmik aveva prorogato il diritto a rimanere fino al maggio prossimo. Una data teorica, Italo sa bene che in realtà gli albanesi non se ne andranno mai da casa sua. E che tornare a vivere in mezzo a loro, per uno considerato serbo, sarebbe comunque ancora troppo rischioso. Basta guardare il Cimitero degli Stranieri, per capire.

Sadrzaj


Info-sluzba ERP KIM je zvanicna informativna sluzba Srpske Pravoslavne Eparhije rasko-prizrenske i kosovsko-metohijske i radi s blagoslovom Njegovog Preosvestenstva Episkopa Artemija.
Nasa informativna sluzba donosi vesti sa Kosova i Metohije sa posebnim osvrtom na zivot Srpske Pravoslavne Crkve i srpske zajednice na prostorima pokrajine Kosova i Metohije i Raske oblasti. Info-sluzba ERP KIM izdaje redovne biltene na srpskom i engleskom jeziku. Pregled najnovijih novinskih clanaka vezanih za situaciju na Kosovu i Metohiji moze se naci na nasoj strani: Kosovo Daily News (KDN) News List . Info sluzba ERP KIM takodje saradjuje sa  www.serbian-translation.com

Stavovi u novinskim clancima i tekstovima koji nisu zvanicna saopstenja ili vesti IS ERP KIM pripadaju agencijama od kojih su tekstovi preuzeti i nisu neophodno stavovi Srpske Pravoslavne Eparhije rasko-prizrenske i kosovsko metohijske.

Ukoliko vise ne zelite da primate biltene ERP KIM ili zelite da posaljete neki komentar pisite redakciji Info-sluzbe ERP KIM na:
erpkim@kosovo.net

Nase informativne biltene mozete naci i na Web strani Info-sluzbe ERP KIM:
/erpkiminfo.html


Dodatne informacije o radu Eparhije rasko-prizrenske i zivotu kosovsko-metohijskih Srba dostupne su na zvanicnoj prezentaciji Eparhije: http://www.kosovo.net

Copyright 2003, ERP KIM Info-Service